Het Tweede Leven van de Batavia

In opdracht van de Provincie Flevoland deed Studio L A onderzoek naar het ‘tweede leven’ van de Batavia. Het schip uit 1985, onderdeel van Museum Batavialand, zal uit het water worden gehaald en een nieuwe plek krijgen in een nationaal maritiem erfgoedpark, waar Museum Batavialand zich de komende jaren verder tot zal ontwikkelen. Vanuit het perspectief van gemeenschappen die verbonden zijn met de Batavia onderzocht Studio L A mogelijke toekomstscenario’s.

Studio L A voerde een ontwerpend onderzoek uit naar de toekomst van het schip. De Batavia zal aan land worden gebracht en daar een nieuw leven krijgen. Binnen het onderzoek is verkend hoe en waar dit gerealiseerd kan worden.

De bouw van het schip in 1985, onder leiding van Willem Vos, had een uitgesproken sociaal doel: het gezamenlijk bouwen met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Tijdens het onderzoek voerde Studio L A gesprekken met scheepsbouwers, vrijwilligers, medewerkers van Batavialand en omwonenden. Hun ervaringen, kennis en ideeën zijn meegenomen in het ontwerpproces.

Een belangrijk uitgangspunt in het onderzoek is de versterking van de verbinding tussen de Batavia, de werf en het museum. Deze relatie vormt een centrale leidraad in het ontwerp.

Studio L A ontwikkelde vier verschillende perspectieven: 

De overkapping – ambacht en educatie
De Batavia vormt het middelpunt van een grote overkapping van staal en glas, waar het schip grotendeels onder staat en omringd wordt door werkplaatsen voor ambacht en educatie. Jongeren leren hier vakmanschap van leermeesters, vrijwilligers en vaklieden, terwijl de plek ook ruimte biedt voor sociale werkplaatsen en onderwijsprogramma’s voor scholen en internationale studenten. Bezoekers ontdekken het terrein al dwalend, waar alles draait om de Batavia als katalysator voor vakmanschap, leren en ontmoeting.

Lichtloods – van geschiedenis naar toekomst
De Lichtloods biedt een unieke blik op de Batavia, die verzonken ligt in de vloer, terwijl erachter een werf met diverse werkplaatsen voor houtbewerking, zeilenweven, smeden en modelbouw is ingericht. Hier wordt de rijke geschiedenis van de Batavia levend gehouden, terwijl nieuwe projecten bijdragen aan de toekomst. Voor het schip staat een vijf verdiepingen hoog verticaal museum, waarin bezoekers een reis door de maritieme geschiedenis van Nederland maken en kennis uit het verleden opdoen. Scholieren en andere gasten kunnen actief meedenken en meewerken aan toekomstige plannen, samen met scheepsbouwers, medewerkers en vrijwilligers.

Scheepsdok – een totaalervaring voor bezoekers
Bezoekers beginnen hun ontdekkingstocht in het museum en duiken in de verborgen verhalen van Flevoland en de maritieme geschiedenis van Nederland. In het scheepsdok ervaren ze de ambachtslieden van de werf van dichtbij, van smeden en houtbewerken tot zeilen weven, terwijl de Batavia beschermd onder een indrukwekkende overkapping ligt. Een slingerdraad van trappen en een lift leidt omhoog naar het dek, waar bezoekers het leven aan boord kunnen beleven en bovenop genieten van een panoramisch uitzicht over het Markermeer.

Verzonken werf – passend in de context
Op de plek van de voormalige ondergrondse VOC-garage ligt de Batavia prominent, exact op de historische zeespiegel, zichtbaar vanaf het museum en Batavia Stad. De werf bevindt zich onder het maaiveld, met een opening voor scheepsbouwers om het schip te onderhouden, terwijl het dek in de winter afgesloten kan worden tegen slecht weer. Bezoekers bereiken de Batavia via een brug en kunnen met trappen of een lift afdalen naar de werf.