Het Publieke Domein

English version will be online soon

Onze projecten in het publieke domein bouwen voort op het dossier Toegankelijke Ruimte. Het publieke domein is waar we door middel van architectuur een bijdrage proberen te leveren aan een inclusieve en democratische stad, met hulp van de ervaring uit alle projecten van Studio L A. Het publieke domein is in ideale zin de plek waar allerlei verschillende mensen de kans krijgen om elkaar te ontmoeten, ervaringen uit te wisselen, en begrip krijgen voor de ervaring van de ander. Het is een inclusieve ruimte waarin diverse groepen mensen zichzelf kunnen herkennen en die ze eigen kunnen maken. Als we ons thuisvoelen in de openbare ruimte, dragen we makkelijker zorg voor die ruimte en de mensen met wie we haar delen. Om als architect bij te dragen aan een inclusief publiek domein, moeten we steeds opnieuw bewust oog hebben voor de processen van uitsluiting die we mogelijk in stand houden, of zelfs aanwakkeren, door het ontwerp dat we maken.

We zien vaak dat segregatie in de openbare ruimte actief wordt gecreëerd. Verschillende mensen worden uit elkaar gehouden door middel van privatisering, homogenisering van voorzieningen, verschillende mate van gemeentelijke zorg voor het publieke domein op basis van wie er woont, en stedelijke vernieuwing gericht op het omhoog brengen van prijzen. De leefbubbels die hiermee worden gecreëerd zorgen niet alleen voor ongelijke kansen en onbegrip tussen verschillende inwoners, ze ontnemen de stad van een van haar meest typische en waardevolle kenmerken: de grote dichtheid van een grote verscheidenheid aan mensen die ons in staat stelt onszelf te blijven ontwikkelen in relatie tot elkaar.

In Studio L A projecten ontwerpen we nooit vanuit een schone lei — we gaan altijd uit van de mensen die gebruik maken van een plek waar we een architectonische bijdrage aan leveren. Wie zijn deze mensen, en wat hebben ze nodig om zich op lange termijn te kunnen identificeren met de geschiedenis en de toekomst van hun openbare ruimte? Hiervoor maken we ontwerpen die een reflectie zijn van de gelaagde geschiedenis van plekken.

In ons project voor Rotterdam Zuid (2019) reageren we op een grootschalig stedelijke vernieuwing die het stadsdeel staat te wachten. Zoals in veel steden wereldwijd, duikt bij dit proces het gevaar op dat een verbetering van de omgeving voor een selectief publiek betaalbaar en toegankelijk wordt. Deze gentrificatie leidt in wijken met oorspronkelijk lagere inkomens vaak tot uitsluiting en het verdwijnen van bewoners die worden geraakt door de stijgende prijzen en onderneming die niet mee kunnen profiteren. Naar het Rotterdam Zuid motto: ‘Wat je voor ons doet, maar niet met ons, doe je tegen ons’, zijn wij een collectief opgericht waarmee we op zoek gaan naar inspraak van de huidige bewoners van Rotterdam Zuid rondom de stedelijke vernieuwing. Met een ijskar trokken we door de Vogelbuurt om informatie te verstrekken over de mogelijkheden die bewoners hebben om mee te groeien in de ontwikkeling, en om meningen, verhalen en zorgen te verzamelen die de buurtbewoners hebben over de grootschalige verandering. Deze samenwerking bestaat naast Studio L A uit architect Jan Konings, journalist bij Vers Beton en programmamaker Jelena Barišić en hiphopartiest Grown George (George Booi).

Door de gemeente Amsterdam zijn we in 2019 gevraagd om een plan te maken voor het verbinden van twee van elkaar gescheiden buurten in Amsterdam Zuid-Oost. Bij het bouwen van een duurdere wijk, die door het spoor gescheiden wordt van een oudere, minder welvarende buurt, voorspelt de gemeente de mogelijkheid dat er in de toekomst problemen van gentrificatie en segregatie ontstaan. Aan Studio L A werd gevraagd om een onderzoek te doen naar een verbetering van de fietsinfrastructuur die onder het spoor doorloopt. Door middel van het plan Stay/Play/Connect Stay/Play/Connect + voor de fietspaden en de voorzieningen die door de paden verbonden worden, scheppen we een situatie waarin bewoners van beide kanten van het spoor in hun dagelijkse leven gebruik maken van de gehele wijk. Hiermee maken ze beide onderdeel uit van elkaars stedelijke omgeving en een betere verbinding en vermenging van de twee demografisch verschillende buurten te creëren.

Het Geheugenbalkon (april 2020) is een constructie in de openbare ruimte die we ontwerpen voor het Centrum Beeldende Kunst Groningen. Het bouwwerk komt te staan op de plek waar een snelweg verdwijnt — de meest recente verandering in een gebied waar door de geschiedenis heen constant een nieuwe ruimtelijke situatie werd gecreëerd. Omdat herinnering een grote rol speelt in de persoonlijke relatie die bewoners aangaan met hun omgeving, voorkomt Het Geheugenbalkon dat de snelweg helemaal verdwijnt. In ons ontwerp transformeert de oude snelweg tot een kunstwerk waarop mensen als op een uitkijktoren uitzicht hebben over de nieuwe openbare ruimte. Hiermee verbinden we het verleden met het heden waar mensen stil kunnen staan bij hun eigen rol in de geschiedenis in deze omgeving.

Ons ontwerp voor de Kattenbrug Kattenbrug + in Groningen was een van de eerste projecten waarin we als uitgangspunt de geschiedenis en ziel van een omgeving onderzochten en centraal stelden. Het ontwerp is gebaseerd op turfschepen die de stad historisch over het water betraden: architectuur op het water. We hebben deze elementen vertaald in de vorm van de brug, en het materiaal: een lichte, zachte klei en gebakken steen nodigen uit tot verschillende vormen van gebruik en verenigen alle onderdelen van het project: de publieke ruimte, de constructie, meubilair en licht. Door middel van trappen richting het water en drijvende objecten, wordt de connectie tussen het water en de straat versterkt. Door vanuit de geschiedenis te ontwerpen maken we steeds een ontwerp voor de toekomst. We creëren ruimte voor nieuwe manieren van denken, interpretaties en nieuwe rituelen die een plek gelaagder maken. Door vanuit de geschiedenis te ontwerpen, schrijven we op haar door: een stedelijke identiteit die nog altijd in ontwikkeling is en hierin een inclusieve ruimte vormt voor de huidige bewoners van Groningen.

Mirror, mirror, on the wall Mirror, mirror, on the wall + (mei 2018) is een ruimtelijke installatie in de openbare ruimte van Leuven. De installatie transformeerde een straat door middel reflecterend materiaal in spiegel waarin de voorbijganger werd geconfronteerd met zijn of haar spiegelbeeld. De installatie maakt van het fenomeen ‘zelf-reflectie’ een ervaring en stelt vraagtekens bij het constante bekeken worden dat de norm is geworden in de technologische en digitale evolutie. Hoe kunnen we uitzoomen en onszelf begrijpen in een samenleving waarin we constant geleefd worden door systemen van toezicht? De spiegel staat symbool voor de grens tussen het bewuste en het onbewuste. Identiteit en het zelfbeeld zijn geen vaststaande gegevens. Identiteit is je ergens toe verhouden, identificatie is een eeuwig en open proces. Mirror, Mirror on the Wall vraagt voorbijgangers: wat is jouw positie, wat is je rol?