Actieve Monumenten

In haar boek Mortal Cities & Forgotten Monuments Mortal Cities & Forgotten Monuments + analyseert mede-oprichter van Studio L A Arna Mačkić de wederopbouw van haar familiestad Mostar in Bosnië-Herzegovina, die grotendeels verwoest raakte tijdens de Joegoslavische burgeroorlog. Hierbij stortte de legendarische Oude Brug van Mostar in. De brug stond eeuwenlang symbool voor het vreedzaam samenleven tussen de verschillende etniciteiten en religies in de stad waar in de jaren negentig een einde aan kwam. Een nieuwe, nagebouwde Oude Brug heeft deze rol nooit meer kunnen vervullen: de stad is tot op de dag van vandaag sterk gesegregeerd. Aan de hand van de iconische Joegoslavische standbeelden van architect Bogdan Bogdanović (1922-2010) onderzoekt Arna standbeelden die verbinden. Deze Spomenici bestonden niet bij de gratie van winnaars uit het verleden, maar waren mythische symbolen gericht op een gezamenlijke toekomst. Het boek resulteerde in een ontwerpvoorstel voor Mostar: het monument Jump Jump +

Vanaf het oprichten van Studio L A zijn we daarom erg geïnteresseerd geweest in monumenten en het vraagstuk: kunnen monumenten en geschiedenissen een bijdrage leveren aan een inclusieve toekomst? En hoe kunnen monumenten ontworpen die een betekenis kunnen hebben voor zo’n diversiteit aan bewoners?

Monumenten die helden of heldendaden uit de geschiedenis eren wijzen vaak op een tweedeling tussen winnaars en verliezers. De draadjes die verschillende plekken op de wereld aan elkaar verbinden hebben echter vaak tot gevolg dat onze samenlevingen divers zijn. Het benadrukken van geschiedenissen die maar voor één deel van de mensen glorieus zijn kan generaties lang een wig tussen groepen benadrukken. Wanneer Studio L A een monument ontwerpt in de openbare ruimte proberen we de verschillende lagen van een plek samen te weven tot een verbindend verhaal waarin iedereen een deel van zichzelf terugvindt. Actieve monumenten bevriezen niet een moment in de tijd maar blijven een rol spelen in de manier waarop verschillende mensen samenleven op een plek. Ze maken aanspraak op gemeenschappelijkheden in plaats van dat ze verschillen tussen mensen benadrukken.

In 2016 bracht Arna Mačkić het boek Mortal Cities & Forgotten Monuments Mortal Cities & Forgotten Monuments + uit. Hierin reflecteert ze op de wederopbouw van haar verwoeste familiestad Mostar in Bosnië-Herzegovina. Ooit was de stad een symbool van diversiteit binnen Joegoslavië, nu spelen openbare ruimte en monumenten een rol in het in stand houden van de segregatie tussen de verschillende bevolkingsgroepen. Ze onderzochtt de iconische Joegoslavische monumenten van architect Bogdan Bogdanović (1922-2010), die met abstracte vormen verwijzen naar een gezamenlijke oorsprong en utopische toekomsten. Hiermee wisten deze monumenten beroep te doen op hetgeen wat mensen met elkaar gemeen hadden en wat ze aan elkaar verbond. Als reactie op huidige segregatieprocessen in de openbare ruimte van Mostar ontwierp Arna Jump Jump + , een monument dat verwijst naar het eeuwenoude ritueel van de rivier induiken. Dit ritueel behoort tot een gezamenlijke cultuur van alle bevolkingsgroepen van de stad en overstijgt hiermee de beladen grenzen van achternaam of religie. Op de trappen van Jump kunnen mensen elkaar ontmoeten en elkaar en zichzelf uitdagen in het duiken. Jump vervult hiermee de verbindende rol die de Oude Brug van de stad had voordat deze verwoest werd. Over het boek Mortal Cities and Forgotten Monuments lees je meer in het dossier Inclusieve Educatie.

Dive Into the Future Dive Into the Future + is een performance van Arna Maćkič waarin ze als architect een fictief gesprek aangaat met geluidsopnames van muzikant, componist en denker Sun Ra. In de dialoog spreken Arna en Sun Ra over het probleem van geschiedschrijving waaruit de verhalen van bepaalde groepen mensen worden benadrukt, terwijl andere mensen worden uitgewist. De geschiedenis zoals wij die kennen is niet volledig, en dus ook niet helemaal waar. Sun Ra eigent zich deze fictie toe door een eigen ontstaansgeschiedenis te creëren waarin de zwarte mens onderdeel is van een kosmologische orde, groter dan de aarde, buiten het bereik van ons begrip. Arna haalt de filosofie van Sun Ra naar het heden en vraagt zich af of er een manier is waarop we op aarde waardige ruimte kunnen maken voor alle mensen.